ฤดูฝน ฤดูปราบเซียนของคนเลี้ยงแกะ
ฤดูฝนถือเป็นช่วงเวลาที่ท้าทายที่สุดช่วงหนึ่งสำหรับผู้เริ่มต้นเลี้ยงแกะ โดยเฉพาะผู้ที่ยังไม่มีประสบการณ์ในการจัดการโรงเรือน อาหาร และสุขภาพสัตว์ในสภาพอากาศร้อนชื้นแบบประเทศไทย เพราะการเลี้ยงแกะให้ประสบความสำเร็จไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเลือกสายพันธุ์หรือการหาอาหารเพียงอย่างเดียว แต่ต้องรู้จักรับมือกับฤดูกาลด้วย ซึ่งปัญหาที่ผู้เลี้ยงแกะมักพบเจอกันบ่อยๆ ในช่วงฤดูฝน ได้แก่
1. ความชื้นสูง ทำให้แกะเจ็บป่วยได้ง่าย
แกะเป็นสัตว์ที่ต้องการสภาพแวดล้อมที่แห้งและมีอากาศถ่ายเท เมื่อเข้าสู่ฤดูฝน ความชื้นสะสมในโรงเรือนและบริเวณที่เลี้ยงอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพหลายอย่าง เช่น
- โรคระบบทางเดินหายใจ โดยเฉพาะเมื่อโรงเรือนอับชื้นและระบายอากาศไม่ดี
- โรคกีบเน่าและปัญหาโรคเท้าจากการยืนบนพื้นเปียกเป็นเวลานาน
- โรคผิวหนังและเชื้อราบางชนิด
- พยาธิภายในที่มีวงจรชีวิตเกี่ยวข้องกับสภาพแวดล้อมชื้นแฉะ
สิ่งที่เจ้าของฟาร์มแกะต้องทำคือรักษาพื้นโรงเรือนให้แห้ง ยกพื้นให้เหมาะสม มีระบบระบายน้ำ และทำความสะอาดสม่ำเสมอ
2. ฝนตกบ่อย ทำให้การปล่อยแกะลงแปลงหญ้ามีความเสี่ยง
การเลี้ยงแกะด้วยระบบปล่อยแทะเล็มหรือการตัดหญ้ามาให้กิน มีข้อดีเรื่องการลดต้นทุนอาหาร แต่ในฤดูฝนต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ ดังนี้
- ไม่ควรปล่อยแกะลงแปลงที่มีน้ำขังหรือดินโคลน
- ระวังการแทะเล็มหญ้าที่เปียกชื้นและมีสิ่งสกปรกปนเปื้อน
- หลีกเลี่ยงพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการสะสมของตัวอ่อนพยาธิ
- ควรมีแปลงหญ้าสำรองสำหรับตัดมาให้กินในโรงเรือน
โดยเฉพาะวันที่ฝนตกหนักต่อเนื่อง การมีระบบอาหารสำรองจะช่วยให้เราไม่จำเป็นต้องเสี่ยงนำแกะออกไปหาอาหารกลางพื้นที่เปียกแฉะ
3. ยุงและแมลงรำคาญสร้างความเครียดให้กับแกะ
ฤดูฝนเป็นช่วงที่ยุงและแมลงหลายชนิดเพิ่มจำนวน โดยเฉพาะบริเวณที่มีน้ำขัง ผลกระทบจากการมีแมลงรบกวนจำนวนมาก ไม่ได้มีแค่การกัดหรือสร้างความรำคาญ แต่ยังทำให้แกะพักผ่อนไม่เพียงพอ กินอาหารลดลง เกิดความเครียด และแมลงบางชนิดยังเป็นพาหะนำโรคได้
แนวทางจัดการ ได้แก่
- กำจัดแหล่งน้ำขังรอบโรงเรือน
- ใช้ตาข่ายป้องกันแมลงในบริเวณที่เหมาะสม
- จัดระบบระบายอากาศให้ดี
- ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันแมลงที่ปลอดภัยสำหรับแกะตามคำแนะนำของสัตวแพทย์
สิ่งที่มือใหม่ที่เริ่มต้นเลี้ยงแกะ ควรเตรียมการก่อนถึงฤดูฝน
หัวใจสำคัญของการเลี้ยงแกะคือ ต้องเตรียมระบบฟาร์มให้พร้อมก่อนที่ฝนจะมา ไม่ใช่รอให้แกะป่วยแล้วค่อยแก้ปัญหา
สิ่งที่ควรเตรียมไว้ล่วงหน้าเพื่อรับมือกับฤดูฝน มี 5 เรื่อง สำคัญ ได้แก่
1. โรงเรือน พื้นต้องแห้ง ไม่อับชื้น และมีหลังคาป้องกันฝนสาด
2. อาหารสำรอง ปลูกหญ้าและเตรียมพื้นที่ตัดหญ้าไว้ล่วงหน้า
3. ระบบระบายน้ำ รอบโรงเรือนและทางเดินต้องไม่มีน้ำขัง
4. สุขภาพสัตว์ มีโปรแกรมตรวจสุขภาพ กีบ พยาธิ และวัคซีนตามความเหมาะสม
5. ระบบป้องกันแมลง ลดแหล่งเพาะพันธุ์และจัดการแมลงรบกวนอย่างต่อเนื่อง
ข้อคิดสำหรับคนเริ่มต้นเลี้ยงแกะ
สำหรับมือใหม่ที่กำลังคิดเริ่มต้นเลี้ยงแกะ อย่าเพิ่งวัดความสำเร็จของฟาร์มจากจำนวนแกะที่มี แต่ให้วัดจากความสามารถในการดูแลแกะให้มีสุขภาพดีตลอดทั้งปี
การเริ่มต้นเลี้ยงแกะเพียง 10 ตัว ให้ผ่านฤดูฝนโดยมีอัตราการเจ็บป่วยและสูญเสียต่ำ อาจเป็นความสำเร็จที่มีค่ามากกว่าการมีแกะ 100 ตัว แต่ต้องคอยแก้ปัญหาอยู่ตลอดเวลา
เพราะฟาร์มที่ดีไม่ได้สร้างจากการซื้อสัตว์เข้ามาเลี้ยงเพียงอย่างเดียว แต่สร้างจากระบบการจัดการที่พร้อมรองรับชีวิตของสัตว์เหล่านั้นให้เติบโตแข็งแรง แล้วค่อยพัฒนาจำนวนแกะในฟาร์มตามความรู้และประสบการณ์ที่สะสมมากขึ้น ก็จะทำให้เรามีโอกาสประสบความสำเร็จในการทำฟาร์มแกะโดยสูญเสียน้อยที่สุด
สนใจไปเรียนรู้เรื่องการทำฟาร์มแกะ รวมถึงเข้าร่วมเป็นเครือข่ายตลาดแพะและแกะในพื้นที่ภาคใต้ ได้ที่ อาร์.เค.เอ ฟาร์ม จังหวัดสุราษฎร์ธานี โทร. 0846259929

