บทที่ 3 การเตรียมพื้นที่และสร้างแหล่งอาหาร หัวใจสำคัญก่อนลงมือเลี้ยงแกะ
การเตรียมพื้นที่ก่อนลงมือสร้างฟาร์มแกะแบบจริงจัง ถือว่าเป็นหัวใจสำคัญของการ ทำปศุสัตว์โดยเฉพาะการเลี้ยงแกะในรูปแบบฟาร์มในระยะยาว เพราะฟาร์มที่มีอาหารสัตว์เพียงพอจะควบคุมต้นทุนได้ดีกว่าฟาร์มที่ต้องซื้ออาหารจากภายนอกตลอดเวลา โดยมีเรื่องที่จำเป็นก่อนลงมือเริ่มต้นเลี้ยงแกะ ดังนี้
สำรวจพื้นที่ก่อนเริ่มต้นลงมือเลี้ยงแกะ
ควรสำรวจพื้นที่ในเรื่องต่อไปนี้
- พื้นที่สูงและไม่เกิดน้ำท่วมขัง
- มีแหล่งน้ำสะอาดตลอดปี
- มีพื้นที่ปลูกหญ้าและพืชอาหารสัตว์
- มีพื้นที่สร้างโรงเรือนและคอกพักสัตว์
- สามารถทำรั้วป้องกันสุนัขและสัตว์ผู้ล่าได้
- มีเส้นทางขนส่งอาหารและขนย้ายสัตว์สะดวก
โดยเฉพาะสำหรับพื้นที่ภาคใต้ ต้องให้ความสำคัญกับการระบายน้ำเป็นพิเศษ เพราะฝนตกชุกและความชื้นสะสมอาจทำให้เกิดปัญหาสุขภาพสัตว์ได้
การวางแผนปลูกหญ้าอาหารสัตว์สำหรับเลี้ยงแกะ
ควรวางแผนปลูกหญ้าก่อนนำแกะเข้าฟาร์ม โดยเลือกหญ้าที่ให้ผลผลิตดี ตัดได้สม่ำเสมอ และเหมาะกับดินและสภาพอากาศในพื้นที่ ตัวอย่างหญ้าอาหารสัตว์ที่ควรศึกษา ได้แก่
- หญ้าเนเปียร์ ให้ผลผลิตสูงเมื่อจัดการน้ำและปุ๋ยเหมาะสม เหมาะสำหรับตัดสด
- หญ้าหวานอิสราเอล เป็นพืชอาหารสัตว์ที่ควรทดลองปลูก และประเมินผลผลิตจริงในพื้นที่
- หญ้าบราซิลฮาราฟัส เป็นหญ้าอีกชนิดที่น่าสนใจ เป็นหญ้าคุณภาพที่โตไว ให้ผลผลิตค่อนข้างสูง
- หญ้ากินนี เหมาะสำหรับนำมาศึกษาในระบบตัดให้กินและแปลงหญ้า
- พืชตระกูลถั่วอาหารสัตว์ ช่วยเพิ่มคุณค่าทางโปรตีนในสูตรอาหาร แต่ต้องจัดสัดส่วนอย่างเหมาะสม
นอกจากนี้ยังมีหญ้าสายพันธุ์ท้องถิ่นอีกหลายชนิดที่น่าสนใจ และไม่ควรปลูกหญ้าเพียงชนิดเดียวทั้งหมด เพราะหากเกิดโรคพืช ภัยแล้ง หรือน้ำท่วม อาจทำให้ขาดแคลนอาหารทั้งฟาร์ม และควรแบ่งพื้นที่เป็นแปลงย่อยหลายแปลง เพื่อให้สามารถหมุนเวียนตัดหญ้าและปล่อยพักแปลงได้
วิธีคำนวณอาหารสำหรับเลี้ยงแกะ
ตัวอย่างการประมาณการเบื้องต้นสำหรับแกะ 50 ตัว สมมติแกะมีน้ำหนักเฉลี่ย 30 กิโลกรัม และประเมินการกินวัตถุแห้งประมาณ 3–4% ของน้ำหนักตัวต่อวัน
- น้ำหนักแกะรวม 1,500 กิโลกรัม
- ต้องการวัตถุแห้งประมาณ 45–60 กิโลกรัมต่อวัน
- คิดเป็นประมาณ 1,350–1,800 กิโลกรัมต่อเดือน
ตัวเลขนี้เป็นเพียงการประมาณเพื่อวางแผนอาหาร ต้องปรับตามอายุ น้ำหนัก การตั้งท้อง การให้นม และคุณภาพอาหารจริง
ข้อควรระวัง หญ้าสดมีน้ำเป็นส่วนประกอบมาก จึงต้องแยกการคำนวณน้ำหนักหญ้าสดออกจากน้ำหนักวัตถุแห้ง อย่านำตัวเลขสองอย่างนี้มาเทียบกันโดยตรง
เรื่องสำคัญที่ต้องรู้ก่อนสำหรับมือใหม่ที่อยากเริ่มต้นเลี้ยงแกะ
เรื่องสำคัญสำหรับคนที่อยากเริ่มต้นทำฟาร์มปศุสัตว์คือ ต้องเลือกพื้นที่ที่เหมาะสม มีระบบการจัดการน้ำและอาหารที่ดี โดยเฉพาะการป้องกันปัญหาน้ำท่วมขังในพื้นที่ การวางแผนสร้างแหล่งหญ้าอาหารสัตว์ในแปลง และการเตรียมแหล่งหญ้าอาหารสำรองในช่วงขาดแคลน หากไม่มีการวางแผนจัดการที่ดีตั้งแต่แรก หากเกิดปัญหาขึ้นมาจริงๆ นอกจากจะยุ่งยากในการแก้ไขปัญหาแล้วยังทำให้มีค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูงตามมาในภายหลังด้วย

