การวางแผนปลูกหญ้าอาหารสัตว์เพื่อเลี้ยงแพะและแกะ
การวางแผนปลูกหญ้าอาหารสัตว์ ควรเริ่มจากการคำนวณว่าทั้งแพะและแกะกินอาหารวันละเท่าไร พื้นที่ปลูกหญ้าผลิตอาหารได้มากน้อยแค่ไหน และต้องมีการสำรองหญ้าแห้งไว้เป็นอาหารในช่วงฝนตกหนักหรือหญ้าโตไม่ทัน โดยเฉพาะที่ฟาร์มของเราซึ่งตั้งอยู่ที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี พื้นที่ภาคใต้ซึ่งปกติก็มีฝนชุก จึงต้องมีการวางแผนในการตัดหญ้าและระบายน้ำให้ดีร่วมด้วย
การปลูกหญ้าสำหรับเลี้ยงแพะหรือแกะจำนวน 50 ตัว
การวางแผนเบื้องต้นสำหรับ อาร์.เค.เอ. ฟาร์ม ของเรา จะเริ่มจากการเลี้ยงแพะหรือแกะจำนวน 50 ตัวก่อน เพราะเป็นจำนวนที่คุ้มค่าในการจัดการเชิงธุรกิจหรือทำเป็นอาชีพด้วย โดยมีการวางแผนและเตรียมพื้นที่สำหรับปลูกหญ้าเลี้ยงสัตว์ ดังนี้
1. คำนวณปริมาณหญ้าที่ต้องใช้ สมมติแพะหรือแกะโตเต็มวัย มีน้ำหนักเฉลี่ยที่ 40 กิโลกรัม จะกินหญ้าสดจำนวนเทียบกับน้ำหนักหญ้าแห้งประมาณ 3% ของน้ำหนักตัวต่อวัน จำนวนหญ้าที่ต้องมีให้สัตว์กินเทียบปริมาณโดยประมาณ ดังนี้
จำนวนแพะหรือแกะ 50 ตัว หญ้าแห้งที่ต้องใช้ต่อตัวต่อวัน 1.2 กก. ต้องมีหญ้าแห้งที่ต้องใช้ทั้งฝูงต่อวันอยู่ที่ 60 กก. หรือต้องมีหญ้าแห้งที่ต้องใช้ทั้งฝูงต่อวันอยู่ที่ 60 กก. และต้องมีหญ้าแห้งที่ต้องใช้ทั้งฝูงต่อปี 21.9 ตัน ซึ่งหญ้าสดที่ตัดมาจะมีน้ำหนักแห้งเฉลี่ยประมาณ 20% จึงต้องใช้หญ้าสดประมาณ 300 กิโลกรัมต่อวัน สำหรับเลี้ยงแพะหรือแกะจำนวน 50 ตัวเลยทีเดียว
ตัวเลขนี้เป็นฐานคำนวณเบื้องต้น ยังไม่รวมการสูญเสียระหว่างตัดและให้อาหาร รวมถึงความต้องการที่เพิ่มขึ้นในแม่แกะตั้งท้องหรือให้นม
การคำนวณพื้นทีปลูกหญ้าเลี้ยงสัตว์
จากตัวอย่างข้างต้น ที่เลี้ยงแพะหรือแกะ จำนวน 50 ตัว ต้องการหญ้าเป็นน้ำหนักหญ้าแห้งประมาณ 22 ตัน
โดยข้อเท็จจริงผลผลิตหญ้าสดที่ปลูกในแปลง เทียบเป็นน้ำหนักหญ้าแห้งของการปลูกในแต่ละพื้นที่ ตลอดจนสภาพของดินปลูก และการปลูกหญ้าแต่ละชนิดย่อมมีน้ำหนักหญ้าที่ตัดหรือเก็บเกี่ยวได้ไม่เท่ากัน ดังนั้นหากมีพื้นที่จำกัด ต้องตรวจสอบผลผลิตจริงของแปลงหญ้าในพื้นที่ปลูกด้วย เพื่อพิจารณาในการหาหญ้าอาหารสัตว์เสริมให้เพียงพอกับความต้องการ โดยไม่ควรพึ่งการปลูกหญ้าชนิดใดชนิดหนึ่งเพียงอย่างเดียวทั้งหมด การปลูกหญ้าอาหารสัตว์หลายชนิด จะช่วยกระจายความเสี่ยงเรื่องสภาพอากาศและผลผลิตได้ แต่ต้องเลือกชนิดที่เหมาะกับดิน น้ำ และวิธีเก็บเกี่ยวของฟาร์มด้วย
จัดการวางแผนปลูกหญ้าให้มีอาหารเลี้ยงสัตว์ได้ทุกวัน
เคล็ดลับสำคัญในการจัดการฟาร์มแพะและแกะคือ ต้องมีหญ้าให้สัตว์กินทุกวัน ดังนั้นเราควร
- แบ่งแปลงปลูกเป็นหลายแปลง เพื่อสลับตัดและให้หญ้าฟื้นตัว
- ปลูกเหลื่อมเวลา ไม่ปลูกพร้อมกันทั้งหมด
- เตรียมพื้นที่สำหรับเก็บหญ้าแห้งหรืออาหารสำรอง
- ตรวจสอบความชื้นในดินและทางระบายน้ำ โดยเฉพาะฤดูฝน
- ให้แพะและแกะได้รับอาหารหยาบที่มีคุณภาพ พร้อมแร่ธาตุและน้ำสะอาด และปรับอาหารให้สอดคล้องตามวัยและสภาพร่างกาย
แนวทางปลูกหญ้าเลี้ยงแพะและแกะเพื่อลดต้นทุนที่ทำได้จริง
- ใช้ปุ๋ยคอกที่ผ่านการจัดการอย่างเหมาะสมเพื่อเพิ่มอินทรียวัตถุในดิน
- อย่าตัดหญ้าอ่อนหรือแก่เกินไป เพราะมีผลต่อผลผลิตและคุณภาพอาหาร
- ชั่งน้ำหนักหญ้าสดอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง เพื่อรู้ว่าผลผลิตจริงเพียงพอหรือไม่
- ทำหญ้าสำรองในช่วงที่ผลผลิตมาก โดยเลือกวิธีเก็บรักษาที่เหมาะกับสภาพอากาศ
- ให้ผู้เชี่ยวชาญด้านอาหารสัตว์ช่วยปรับสูตรอาหารสำหรับแม่แพะหรือแกะตั้งท้อง แม่ให้นม และลูกแพะหรือแกะที่กำลังโต
คำแนะนำสุดท้าย ที่อาร์.เค.เอ. ฟาร์มของเรา จะเริ่มต้น้วยการเริ่มต้นปลูกหญ้าสำหรับเลี้ยงสัตว์เป็นอาหารหลักก่อน แล้วเก็บข้อมูลผลผลิตจริงอย่างน้อย 2–3 รอบตัด ก่อนตัดสินใจเพิ่มจำนวนแพะหรือแกะในฟาร์ม หากผลผลิตหลังหักความสูญเสียยังไม่เกณฑ์น้ำหนักหญ้าแห้งที่ต้องการต่อปีตามสมมติฐานนี้ ก็ต้องวางแผนหาหญ้าเสริมจากข้างนอกฟาร์มหรือเพิ่มพื้นที่ผลิตหญ้าให้เพียงพอก่อนเพิ่มจำนวนสัตว์ เพราะเป้าหมายหลักคือให้มีแปลงหญ้าทำหน้าที่ลดต้นทุนอาหารอย่างเพียงพอ ไม่ใช่ให้อาหารสัตว์เป็นภาระค่าใช้จ่ายจนรายรับรวมที่คาดหวังของฟาร์มหายไป

