ถั่วฮามาต้า พืชทนแล้งที่เปลี่ยนดินโทรมให้เป็นทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ได้ดี
ถั่วฮามาต้า เรียกกันสั้น ๆ ว่า “ฮามาต้า” เป็นพืชตระกูลถั่วที่นิยมปลูกเป็นหญ้าอาหารสัตว์ในพื้นที่กึ่งแห้งแล้งและดินมีอินทรีย์ธาตุวัตถุต่ำโดยเฉพาะพื้นที่ดินทราย ถูกนำเข้ามาปลูกในไทยเพื่อใช้เป็นอาหารสัตว์มานานกว่า 50 ปี วัตถุประสงค์หลักเพื่อปรับปรุงหญ้าเลี้ยงสัตว์ที่มีความทนแล้ง สามารถฟื้นตัวจากการถูกกัดแทะและเหยียบย่ำได้ดี มีคุณค่าทางโภชนาการที่ค่อนข้างดีสำหรับสัตว์เคี้ยวเอื้องโดยเฉพาะ วัว ควาย แพะ แกะและม้า
- ลักษณะและคุณสมบัติเด่นของถั่วฮามาต้า
- การนำฮามาต้าไปใช้ประโยชน์หลัก
- ข้อจำกัดและข้อควรระวังในการปลูกฮามาต้า
- คำแนะนำในการปลูกถั่วฮามาต้า
ลักษณะและคุณสมบัติเด่นของถั่วฮามาต้า
ฮามาต้าเป็นพืชตระกูลถั่วชนิดพุ่มเตี้ย สามารถสูงเต็มที่ประมาณ 30–75 ซม. ขึ้นกับสภาพแวดล้อม มีลำต้นแตกกิ่งก้านแผ่คลุมพื้นได้ดี ใบประกอบแบบสามใบย่อย มีดอกสีเหลืองอ่อนถึงขาว ซึ่งหากสภาพแวดล้อมเหมาะสมสามารถออกดอกและสร้างเมล็ดได้หลายครั้งต่อปี
คุณสมบัติเด่นของถัวฮามาต้า คือทนแล้งสูง เป็นหนึ่งในสายพันธุ์หญ้าอาหารสัตว์ที่ทนแล้งได้ดีที่สุด จึงเหมาะกับพื้นที่ดินทราย ดินย่อยยาก หรือพื้นที่แห้งแล้งในบริเวณที่มีฝนตกไม่แน่นอน ที่สำคัญคือถั่วฮามาต้าทนการเหยียบและแทะเล็มได้ดี กระจายพันธุ์เร็ว จึงนิยมปลูกเป็นทุ่งหญ้าที่เลี้ยงวัวหรือแพะและแกะ
การนำฮามาต้าไปใช้ประโยชน์หลัก
- ฮามาต้า ถือว่าเป็นหญ้าอาหารสัตว์ชั้นดี ใบของมันมีโปรตีนสูง นำไปใช้เป็นอาหารสัตว์ ช่วยเพิ่มคุณภาพเนื้อสัตว์ได้ดี เหมาะมากสำหรับปลูกในพื้นที่ค่อนข้างแห้งแล้งสำหรับใช้เป็นอาหารให้วัวควายแพะและแกะได้ดี สามารถให้ได้ทั้งในรูปหญ้าสดและหญ้าแห้ง
- ตรึงไนโตรเจนในดิน ฮามาต้าเป็นพืชตระกูลถั่วที่มีความสัมพันธ์กับแบคทีเรีย rhizobia สามารถช่วยตรึงธาตุ N₂ หรือไนโตรเจนเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้ดินได้ดี
ข้อจำกัดและข้อควรระวังในการปลูกฮามาต้า
- ถั่วฮามาต้าไม่ทนน้ำขัง ไม่ชอบดินชื้นแฉะหรือถูกน้ำท่วมซ้ำ ๆ
- ไม่ทนร่มเงาจัด ถ้าปลูกฮามาต้าใต้ร่มเงาจะโตไม่ดี ต้องปลูกในพื้นที่ได้รับแสงแดดเต็มวัน
- โรคของฮามาต้า หญ้าอาหารสัตว์ชนิดนี้เคยถูกผลกระทบจากเชื้อแอนแทรคโนสในอดีต แต่สายพันธุ์ที่อยู่รอดและกลายเป็นสายพันธุ์ท้องถิ่นได้พัฒนาจนมีความต้านทานต่อเชื้อแอนแทรคโนสมากขึ้น
คำแนะนำในการปลูกถั่วฮามาต้า
- เลือกพันธุ์ที่เหมาะกับพื้นที่ ฮามาต้าเป็นพืชที่เหมาะกับการปลูกในพื้นที่กึ่งแห้งแล้ง แต่ถ้าพื้นที่คุณมีปัญหาเชื้อโรค anthracnose ให้พิจารณาสายพันธุ์ท้องถิ่นที่ทนต่อโรค และไม่ควรปลูกในพื้นที่น้ำท่วมขัง
- การปลูกด้วยวิธีหว่านเมล็ด จะได้ผลผลิตในปริมาณมากได้อย่างรวดเร็ว
- จัดระบบหมุนเวียนในการตัดหรือให้สัตว์เข้าไปกิน เพื่อให้แปลงหญ้าถูกใช้ประโยชน์ได้สูงสุดและพืชไม่ยืนต้นนานไปจนสูญเสียคุณภาพ โดยใบของถั่วฮามาตาจะมีคุณภาพดีมีโปรตีนสูงสุดในช่วงก่อนออกดอก

