ตำลึง ผักริมรั้วที่มากด้วยคุณค่า จนไม่ควรมองข้าม
ตำลึง เป็นพืชเถาหรือไม้เลื้อยสีเขียวสดชอบขึ้นทอดตัวยาวไปตามรั้วบ้าน กำแพง หรือแม้แต่ต้นไม้ใหญ่ ตำลึงเป็นผักพื้นบ้านที่คนไทยโดยเฉพาะในชนบทจะคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี มันสามารถเติบโตขึ้นมาให้เราเก็บกินได้เองโดยแทบไม่ต้องลงทุนลงแรงอะไรเลย เป็นของขวัญจากธรรมชาติที่อยู่ใกล้ตัวเราที่สุด เพียงเด็ดยอดอ่อนๆ ของตำลึงนำมาทำ “แกงจืดตำลึงหมูสับ” ก็ได้เมนูแสนอร่อยอย่างง่ายดาย
- ประโยชน์และสรรพคุณของตำลึง
- ความแตกต่างของตำลึงตัวผู้กับตำลึงตัวเมีย
- เคล็ดลับการปลูกตำลึงให้สมบูรณ์และเก็บกินได้นาน
- แนะนำเลยว่า ควรหาตำลึงมาปลูกติดบ้านไว้บ้าง
ประโยชน์และสรรพคุณของตำลึง
ตำลึงเป็นอาหารธรรมชาติที่มีคุณสมบัติทางยามากมาย ได้แก่
- ผักบำรุงสายตาชั้นยอด ตำลึงคือหนึ่งในแชมป์ผักบำรุงสายตา เพราะอุดมไปด้วยเบต้าแคโรทีน ซึ่งเป็นสารตั้งต้นของวิตามินเอในปริมาณที่สูงมาก การทานตำลึงเป็นประจำจึงช่วยบำรุงสายตา ป้องกันโรคตาบอดกลางคืน และชะลอความเสื่อมของจอประสาทตาได้อย่างดี
- ความหวังของผู้ป่วยเบาหวาน ในงานวิจัยหลายชิ้นมีการค้นพบว่าสารสกัดจากเถาและใบตำลึงมีฤทธิ์คล้ายอินซูลิน สามารถช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดได้ จึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ป่วยเบาหวานหรือผู้ที่มีความเสี่ยง
- บำรุงเลือด ป้องกันโลหิตจาง ใบตำลึงสีเขียวเข้มเต็มไปด้วยธาตุเหล็ก ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญในการสร้างเม็ดเลือดแดง ช่วยป้องกันภาวะโลหิตจาง โดยเฉพาะในผู้หญิงและเด็ก
- เสริมสร้างกระดูกให้แข็งแรง ตำลึงมีแคลเซียมและฟอสฟอรัสสูง ช่วยบำรุงกระดูกและฟันให้แข็งแรง ลดความเสี่ยงของโรคกระดูกพรุนเมื่ออายุมากขึ้น
- แก้ร้อนใน ดับพิษร้อน ตามตำรับยาไทยตำลึงมีฤทธิ์เย็น ช่วยดับพิษร้อนในร่างกาย บรรเทาอาการร้อนใน และยังใช้ใบสดมาตำพอกเพื่อรักษาอาการอักเสบจากแมลงสัตว์กัดต่อยได้อีกด้วย
ความแตกต่างของตำลึงตัวผู้กับตำลึงตัวเมีย
ตำลึงมี 2 ชนิด คือตำลึงตัวผู้และตำลึงตัวเมีย สามารถนำมากินเป็นอาหารได้ทั้งคู่ แต่ตำลึงตัวเมียจะได้รับความนิยมนำมารับประทานมากกว่า ตำลึงตัวผู้ไม่ค่อยนำมากินกันเพราะมีฤทธิ์เป็นยาระบายอ่อนๆ บางคนทานแล้วอาจจะท้องเสียได้แต่ไม่ได้มีพิษร้ายแรงแต่อย่างใด อีกทั้งรสชาติก็ไม่ดีเท่าตำลึงตัวเมีย มีวิธีแยกชนิดของตำลึงตัวผู้และตัวเมีย สังเกตง่ายๆ คือ
- ตำลึงตัวเมีย (ที่นิยมกินกัน) ใบจะมีลักษณะเว้าตื้นๆ คล้ายรูปหัวใจ มี 5 แฉกมนๆ และจะ “ติดผล” เป็นลูกตำลึงให้เราเห็น
- ตำลึงตัวผู้ ใบจะเว้าลึกกว่ามาก แฉกใบจะแหลมและหยักชัดเจน และไม่ติดผล
เคล็ดลับการปลูกตำลึงให้สมบูรณ์และเก็บกินได้นาน
ปกติถ้าสิ่งแวลล้อมในพื้นที่ดี เราแทบไม่ต้องปลูกก็จะมีตำลึงโตขึ้นมาเองตามธรรมชาติ ตำลึงเป็นพืชที่แข็งแกร่งและปรับตัวเก่งมาก แค่มีที่ให้เลื้อยจะเป็นค้างไม้ รั้วบ้าน กำแพง หรือต้นไม้ใหญ่ก็เพียงพอแล้ว แต่ถ้าจะนำตำลึงไปปลูกควร
- ตัดเถาตำลึงใหญ่ๆไปชำให้ออกรากก่อน รอให้ต้นแข็งแรงแล้วค่อยนำไปปลูกจะประสบความสำเร็จในการปลูกตำลึงง่ายและไวขึ้น
- ตำลึงชอบแดดจัด ยิ่งได้แดดดีตำลึงยิ่งแตกยอดงาม
- ตำลึงชอบความชื้น จึงควรรดน้ำอย่างสม่ำเสมอ เถาตำลึงของเราก็จะสมบูรณ์แตกยอดมากขึ้น
- ปุ๋ย ปกติตำลึงที่ขึ้นในธรรมชาติแทบไม่เคยต้องใส่ปุ๋ยก็งอกงามดี แต่ถ้าเราต้องการให้ต้นตำลึงสมบูรณ์เต็มที่ก็ควรใส่ปุ๋ยคอกให้บ้างนานๆ ครั้ง
แนะนำเลยว่า ควรหาตำลึงมาปลูกติดบ้านไว้บ้าง
เจอเถาตำลึงให้รู้ไว้ว่ามันไม่ใช่วัชพืช แต่คืออาหารสุขภาพแสนโอชะที่ธรรมชาติจัดสรรมาให้เราถึงบ้าน การหันมาให้คุณค่าและนำใบตำลึงมาปรุงเป็นอาหาร เป็นก้าวแรกที่ง่ายที่สุดของการพึ่งพาตัวเองโดยแทบไม่ต้องลงทุนลงแรง แล้วจะรู้ว่าของดีบางทีก็อยู่ใกล้ตัวเราที่สุดนั่นเอง
