คอกตีวง สิ่งสำคัญที่คนเลี้ยงม้าขั้นจริงจังต้องมี
ถ้าพูดถึงการฝึกม้า หลายคนอาจนึกถึงลานกว้าง ๆ แต่จริง ๆ แล้ว มืออาชีพที่เขาใช้ฝึกม้าจะเริ่มกันในที่ที่เรียกว่า “คอกตีวง (Round Pen)” ซึ่งก็คือพื้นที่ธรรมดาๆ นี่แหละ แต่ทำรั้วล้อมเป็นขอบเขตชัดเจน ส่วนใหญ่จะนิยมทำเป็นรูปวงกลม เพื่อให้ง่ายในการใช้ฝึกม้าให้เรียนรู้คำสั่งที่จะใช้ในการสื่อสารกับคนที่นั่งบนหลัง
ลักษณะที่นิยมของคอกตีวงที่ใช้ในการฝึกม้า
คอกตีวงที่นิยมใช้ในการฝึกม้า ส่วนใหญ่จะทำเป็นคอกวงกลมมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 12–18 เมตร มีรั้วสูงขนาดพอดีๆ ไม่สูงเกินไปแต่ก็ไม่เตี้ยจนม้ากระโดดข้ามได้
พื้นต้องเป็นดินละเอียดหรือทราย ที่เดินแล้วไม่อันตรายต่อขาม้า เพราะมันคือพื้นที่ของห้องเรียนตั้งแต่ชั้นอนุบาลไปจนถึงขั้นใช้งานของม้า ทั้งนี้เพื่อใช้ฝึกนิสัยสร้างความไว้ใจระหว่างคนขี่กับม้า ก่อนที่จะนำม้าออกไปฝึกในสนามใหญ่หรือพื้นที่กว้างซึ่งจำเป็นที่ทั้งม้าและผู้ขี่ต้องมีทั้งทักษะและประสบการณ์มากพอ ทั้งนี้เพื่อความปลอดภัยทั้งของม้าและคนขี่เอง
คอกตีวง มีประโยชน์อะไรบ้าง
คอกตีวง เป็นพื้นที่สำคัญที่ใช้ในการฝึกม้า ประโยชน์หลักๆ ของมันได้แก่
1) ฝึกให้ม้าเชื่อฟัง (Groundwork) เริ่มตั้งแต่คำสั่งพื้นฐาน เดิน–หยุด–เร่ง–ลดความเร็ว ตามสัญญาณที่ได้รับจากผู้ฝึก รวมถึงการวิ่งตามทิศทางที่สั่ง รวมถึงไม่ตื่นตกใจง่ายในช่วงการเริ่มต้นฝึกใหม่ๆ
2) ฝึกสื่อสารระยะไกล (Body Language) เช่นผู้ฝึกแค่ยืนเฉียง ๆ ยกมือหน่อยเดียว
ม้าก็เปลี่ยนจังหวะเดินแล้ว เพราะม้าจะมองเห็นผู้ฝึกได้แทบตลอดเวลาจึงโฟกัสต่อจังหวะและการสื่อสารได้ดี และนี่คือเสน่ห์ของคอกตีวง
3) ฝึกคนใหม่ให้รู้จังหวะของม้า โดยเฉพาะนักเรียนมือใหม่ เพราะการฝึกในพื้นที่จำกัดไม่ต้องกลัวม้าพุ่ง หรือวิ่งเตลิดออกนอกพื้นที่ ทำให้มีความปลอดภัยและคุมสถานการณ์ได้ง่ายกว่าการฝึกในที่โล่งเยอะ
4) แก้นิสัยม้า ในกรณีที่ม้าใหม่ที่ยังไม่เคยเรียนรู้คำสั่ง ม้าดื้อ ม้าชอบพุ่ง ม้ากลัวคน คอกตีวงสามารถช่วยแก้ไขม้าได้หมด เพราะเป็นพื้นที่ที่ “ม้าต้องโฟกัสที่คนฝึก” แบบ 100% แต่ผู้ฝึกก็ต้องใจเย็นและมีทักษะในการฝึกม้าด้วย
เลี้ยงม้าไม่ใช่เรื่องยาก ขี่ม้าไม่ใช่เรื่องน่ากลัว
สำหรับมือใหม่ที่อยากเริ่มต้นเลี้ยงม้า บอกได้เลยว่ามันไม่ใช่เรื่องที่ยากเกินไป ทุกอย่างสามารถเรียนรู้กันได้ แต่การฝึกม้าให้รู้จักคำสั่งและเรียนรู้การขี่ม้าที่ถูกต้องและปลอดภัยแนะนำว่าควรไปเรียนกับผู้ที่มีความรู้ความชำนาญเพื่อให้ได้ทักษะพื้นฐานมาก่อนจะปลอดภัยกว่า และถ้าต้องการเรียนรู้เรื่องการเลี้ยงและฝึกขี่ม้าทั้งแบบสมัครเล่นสไตล์นักท่องเที่ยวและฝึกขี่ม้าแบบจริงจัง เราก็มีคอกม้าที่จังหวัดอยุธยาซึ่งไม่ไกลจากกรุงเทพให้ไปเรียนรู้และทำความใกล้ชิดกับม้าได้ดีขึ้น โดยมีผู้เชี่ยวชาญดูแลอย่างใกล้ชิด
