การทำปุ๋ยยูเรียน้ำ จากวัตถุดิบธรรมชาติรอบตัวที่หาได้ไม่ยาก

ขออนุญาตนำคลิปของครูบาอาจารย์ซึ่งทำไว้ดีมากแล้ว ไม่จำเป็นต้องมาเสียเวลาทำใหม่ ยูเรียหรือปุ๋ยยูเรีย เป็นหัวใจสำคัญที่ปลดปล่อยสารไนโตรเจนไปให้พืชได้ใช้ประโยชน์ในการสร้างโครงสร้างให้เติบใหญ่ใบเขียวเข้มและโครงสร้างแข็งแรง  ขณะเดียวกันยูเรียยังมีบทบาทสำคัญในการย่อยสลายใบไม้ให้เปื่อยเร็วขึ้น หรือทำหน้าที่ในการย่อยสลายคาร์บอนให้พืชนำไปใช้งานต่อสะดวกขึ้น เหมาะที่จะใช้ในการย่อยสลายเศษหญ้าและใบไม้เพื่อนำไปทำดินปลูกและปุ๋ยธรรมชาติชั้นดียิ่งขึ้นไปอีกขั้น

ครูสอนว่าไม่ว่าปุ๋ยยูเรียแบบไหนก็ใช้ประโยชน์ในการย่อยสลายใบไม้ได้เหมือนกัน แต่ถ้าเป็นปุ๋ยยูเรียธรรมชาตินอกจากทำเองได้ไม่ยากยังมีความเข้มข้นสูงและต้นทุนต่ำมากอีกด้วย

สูตรทำปุ๋ยยูเรียน้ำแบบเข้มข้น

การทำปุ๋ยยูเรียน้ำจากธรรมชาติ มีสูตรเด็ดสูตรดีมากมาย ไม่ได้มุ่งหมายจะบอกว่าของใครดีที่สุด แต่จะแนะนำเลยว่าควรไปปรับไปเลือกเอาจากวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่นเป็นสำคัญ สูตรเด็ดที่ผ่านการทดลองใช้จริงมาจากผู้ใช้งานจริงจำนวนมาก รวมถึงมีการศึกษาเปรียบเทียบเป็นระยะเวลานานหลายปี ทำให้ได้สูตรการทำปุ๋ยยูเรียน้ำที่ค่อนข้างลงตัวของเครือข่ายวนเกษตรสีคิ้ว โดยใช้วัตถุดิบ ดังนี้

• ถั่วเหลือง 1 กิโลกรัม
• สับปะรด 2 กิโลกรัม
• น้ำมะพร้าวหรือน้ำซาวข้าว 10 ลิตร
• กากน้ำตาล 3 กิโลกรัม
• จุลินทรีย์หน่อกล้วย 1 ลิตร

หลักคิดง่ายๆ ในการทำปุ๋ยยูเรียน้ำ

ย้ำอีกครั้งว่าการทำปุ๋ยยูเรียน้ำจากวัสดุธรรมชาติรอบตัวมีหลายสูตรหลายวิธีมาก ไม่มีวิธีไหนดีที่สุด แต่ควรไปปรับไปลองใช้ดูเอง จากสิ่งที่ตัวเองมีหรือหาได้ไม่ยากเกินไป จากสูตรของครูที่เขียนไปก่อนนี้ผมเองก็ปรับให้สอดคล้องกับความสะดวกในพื้นที่ของตัวเองโดยใช้ ถั่วเขียวแทนถั่วเหลือง , ใช้นมเปรี้ยวแทนน้ำจุลินทรย์หน่อกล้วย ใช้น้ำมะพร้าวมากกว่าน้ำซาวข้าว เป็นต้น แต่ก็ยังยึดโครงสร้างสัดส่วนไว้ตามที่ครูแนะนำมา โดยมีหลักคิดง่ายๆ ว่า

• หลักคิดแบบพึ่งตนเอง  ต้องเข้าใจก่อนลงมือทำ 
• ถั่วเหลืองหรือถั่วเขียว คือแหล่งโปรตีน สารตั้งต้นในการแตกตัวเป็นไนโตรเจน (ยูเรียธรรมชาติ)
• สับปะรด มีทั้งน้ำตาลและเอนไซม์ ทำหน้าที่เร่งการย่อยสลายให้ไวขึ้น
• จุลินทรีย์ คือแรงงานตัวจริง ที่จะปลดปล่อยธาตุไนโตรเจนออกมาในรูปที่พืชสามารถนำไปใช้ได้ทันที

วิธีทำปุ๋ยยูเรียน้ำแบบเข้มข้น

การทำการเกษตรแบบใช้องค์ความรู้ในสไตล์ คนเกษตร 3 ข. เน้นเรียนรู้ไปทีละขั้น แบ่งทำไปทีละตอน ค่อยๆ ศึกษาเรียนรู้และพัฒนาตนเองไปแบบไม่ต้องเดา โดยใช้ผลสำเร็จย่อยๆ เป็นเครื่องมือวัดและข้อบ่งชี้ทิศทางการพัฒนาและต่อยอดให้ดีขึ้นไปอีก

สรุปวิธีการทำปุ๋ยยูเรียน้ำแบบเข้นข้น ได้ว่า…

1. เตรียมถั่วเหลืองแช่น้ำ 1 คืน แล้วนำไปบดหรือตำ ยิ่งบดละเอียดยิ่งย่อยไว แนะนำเลยว่าใช้ครกหินที่ตำน้ำพริกนั่นแหละไวสุด 
2. เตรียมสับปะรด โดยสับทั้งเปลือกให้เป็นชิ้นเล็กๆ ยิ่งละเอียดยิ่งดี  ถ้าจะใช้วิธีสับแนะนำเลยว่าให้ใช้มีดคมๆ จะทำงานได้ไวขึ้นมาก  และอย่าทิ้งน้ำสับปะรดที่ไหลเยิ้มออกมาเชียวนะ เพราะมันคือของดีที่มีทั้งน้ำตาลและเอนไซม์ช่วยย่อยอย่างดีเลย
3. ผสมทุกอย่างลงในถังแล้วคนให้เข้ากัน หมักโดยการปิดฝาแต่ไม่ต้องแน่นเพื่อให้แก๊สระบายออกมาได้ จากนั้นนำไปวางในที่ร่ม  7 วันแรกให้คนวันละครั้ง นานๆ ไป เว้นการคนบ้างก็ได้ รอไป15–21 วันก็สามารถนำไปใช้งานได้ แต่ถ้าจะให้ดีทิ้งไว้ 30 วันขึ้นไป จะได้ยูเรียน้ำที่มีความเข้มข้นสูงมากจนน่าตกใจ เวลานำไปใช้ จึงต้องตักไปน้อยๆ แล้วผสมน้ำเยอะๆ นำไปรดต้นไม้  ค่อยๆ สังเกตุอาการตอบสนองของต้นไม้ ค่อยๆ ปรับวิธีใช้จนลงตัว 

คำแนะนำและข้อสังเกตในการหมักปุ๋ยยูเรียน้ำ

เราแค่ทำปุ๋ยใช้เอง อาจจะไม่ต้องถึงขั้นเป๊ะแบบทำยาหรือทำอาหาร แต่ถ้าไม่อยากเสียเวลาเปล่าหรือรอนาน ทั้งถั่วเหลืองและสับปะรดควรสับและบดให้ละเอียด การใส่น้ำซาวข้าว หรือน้ำมะพร้าวก็เพื่อเพิ่มอาหารให้จุลินทรีย์มากขึ้น และที่สำคัญคืออย่าตั้งถังปุ๋ยตากแดด

เนื่องจากการตั้งต้นทำน้ำหมักมีฤทธิ์ในการกัดและย่อยสลาย จึงไม่ควรใช้ถังหรือภาชนะที่เป็นโลหะในการหมัก เลือกใช้ถังพลาสติกจะดีที่สุด วางไว้ในที่ร่มและปิดฝาเพื่อจำกัดปริมาณออกซิเจน เป็นการเร่งให้จุลินทรีย์บางชนิดขยันทำงานมากขึ้น หมั่นคนบ้างเป็นครั้งคราวเพื่อให้ส่วนผสมถูกย่อยสลายโดยทั่วถึง

เราสามารถสังเกตว่าการหมักของเราได้ผลในทางที่ดีจากกลิ่นของน้ำหมัก ถ้ามีกลิ่นเปรี้ยวหวานกำลังดีคืออยู่ในสภาวะที่โอเค แต่ถ้าหม็นเน่าหรือขึ้นราดำนั่นแสดงว่าอาหารในถังหมักมีไม่พอเราก็แค่เติมกากน้ำตาลลงไปเพิ่มเท่านั้นเอง ทำลองผิดลองถูกไปซักครั้งสองครั้งเราก็จะจับทางได้ไม่ยาก

ที่แน่ๆ คือ ผมเองก็ดูยูทูปมาเยอะ อ่านตำราก็แยะ  ความรู้บางอย่างมันต้องไปเจอครูตัวจริง เรียนรู้ลงมือทำจริง มันจึงจะแตกฉาน และในเครือข่ายคนเกษตร 3ข. ผมยอมรับเลยว่าผมไปเรียนมาแล้ว ได้ประโยชน์มากเกินความคุ้มค่าของเวลาและเงินที่เสียไปในการเดินทางรอนแรมไกลครั้งนี้ 

วิธีนำปุ๋ยยูเรียน้ำหมักเองไปใช้งาน

เรื่องการนำปุ๋ยยูเรียน้ำที่เราหมักเองไปใช้งาน เป็นเรื่องที่สำคัญมาก ถ้าใช้ผิดคือใส่มากเกินไปก็จะทำให้ต้นไม้ใบไหม้หรือตายได้เลย ควรเริ่มจากน้ำปุ๋ยหมักน้อยๆ นำไปผสมน้ำเยอะๆ ก่อน เช่นใช้น้ำปุ๋ยหมัก 1 ส่วนไปผสมกับน้ำสะอาด 500 หรือ 1,000 ส่วน ตามประเภทของพืช โดยใช้ฉีดรดรอบทรงพุ่มเดือนละ  1–2 ครั้ง ที่สำคัญคือห้ามใช้ฉีดต้นไม้ตอนตอนแดดแรงและห้ามใช้แบบเข้มข้นเด็ดขาด จากนั้นก็ค่อยๆ สังเกตและบันทึกผลงานไปด้วย เพื่อพัฒนาสูตรการใช้ของเราเองต่อไป 

นอกจากจะนำน้ำปุ๋ยยูเรียหมักเองไปทำปุ๋ยรดน้ำต้นไม้โดยตรงแล้ว ยังสามารถนำน้ำปุ๋ยยูเรียเข้มข้นนี้ไปใช้ย่อยสลายใบไม้เพื่อทำดินปลูกซึ่งได้ผลค่อนข้างดีมาก ก็จะค่อยๆ ทยอยมาเล่าสู่กันอ่านในบทความต่อไปให้ได้ติดตามไปด้วยกัน